De afgelopen anderhalf jaar heb ik met tientallen mensen gesproken die aan het begin stonden van hun herstelproces na een burn-out. Verschillende banen, verschillende levens, maar onderliggend hetzelfde verhaal. Een lichaam dat uiteindelijk ‘nee’ zei. Een geest die niet kon uitschakelen. Een vaag gevoel dat er iets moest veranderen, maar geen idee waar te beginnen.
Wat ik heb geleerd, is dat herstel zelden begint met een grote doorbraak. Het begint met iets kleins. Je handen in de aarde. Een rustigere ademhaling. Een moment waarop je een vogel opmerkt. Tuintherapie werkt omdat het mensen precies daar raakt, in het kleine en het echte, in plaats van van hen te vragen zich een weg te denken uit iets dat in het lichaam zit.
Dit artikel gaat over dat werk. Eigenlijk gaan het om drie dingen: hoe tuinterapie helpt bij het voorkomen en genezen van een burn-out, en waarom de wetenschap bevestigt wat zo velen van ons instinctief aanvoelen. Mijn eigen weg terug naar mezelf via de aarde en de seizoenen, en hoe die weg me hierheen heeft geleid. En de eerste resultaten van een proefproject dat we samen met de gemeente Hoorn uitvoeren en waar ik oprecht door geraakt ben.
Waarom de bodem werkt terwijl gesprekstherapie alleen soms niet voldoende is
Bij een burn-out gaat het niet alleen om te veel doen. Het ontstaat wanneer stress te lang niet wordt verwerkt, wanneer het zenuwstelsel nooit het signaal krijgt dat het veilig is om te rusten.
Dit is waar tuinterapie haar waarde bewijst. Tijd doorbrengen in de natuur, met je handen in de aarde, stimuleert het parasympathische zenuwstelsel. Je hartslag vertraagt. Het cortisolgehalte daalt. Je wordt uit je hoofd gehaald en teruggebracht naar je lichaam, naar het hier en nu – de enige plek waar echte genezing daadwerkelijk plaatsvindt.
Er is zelfs een detail dat ik graag met mijn cliënten deel: de bodem bevat een micro-organisme genaamd Mycobacterium vaccae, dat via de huid het lichaam binnendringt en de aanmaak van serotonine in de hersenen kan stimuleren. Het natuurlijke antidepressivum, zonder bijwerkingen.
Uit onderzoek is gebleken dat begeleide activiteiten in de natuur een meetbaar effect hebben op stress, angst en depressie. Nu de wachtlijsten voor geestelijke gezondheidszorg elk jaar langer worden, bewijst tuinterapie zich als een waardevolle aanvulling – of voor sommige mensen zelfs als een volwaardig alternatief – terwijl zij wachten.
Als je op zoek bent naar een goed beginpunt, heb ik een gratis e-boek samengesteld met tien eenvoudige natuuroefeningen om je welzijn een boost te geven. Kleine, haalbare dingen die je vanaf vandaag in je week kunt inpassen. Je kunt het via de onderstaande link downloaden.
Mijn eigen weg terug
Na negentien jaar leiding te hebben gegeven in veeleisende, snelgroeiende omgevingen, raakte ik uitgeput. Midden in die periode begon ik tijd door te brengen in de tuin. Zonder enig plan, gewoon omdat het er rustig was en het niets van me vroeg. En daar gebeurde iets dat ik fascinerend vond. Langzaam kwam mijn creativiteit weer terug. Mijn passie voor dingen, voor het leven, voor gewoon weer nieuwsgierig zijn, begon ook terug te keren. Dingen die ik al heel lang niet meer had gevoeld, en eerlijk gezegd niet had verwacht te vinden terwijl ik in een moestuin knielde.
Dat verbaasde me genoeg om op zoek te gaan naar de reden. Dat bracht me terug naar Schotland, waar ik vandaan kom, en naar programma’s die ik daar aantrof waarbij huisartsen en psychologen tijd in de natuur voorschreven bij depressie en stress – niet als een alternatieve therapie ernaast, maar als onderdeel van het daadwerkelijke behandelplan dat door de NHS werd gefinancierd. Toen ik daarover las, veranderde er iets in mij. Als dit kon worden voorgeschreven, dan zat er echte wetenschap achter wat ik in de tuin voelde.
Die ontdekking zorgde ervoor dat ik me weer ging verdiepen in het onderwerp, me bijschoold en alles leerde wat ik maar kon over natuurcoaching en tuinterapie. Dat heeft er uiteindelijk toe geleid dat ik Little Dutch Farm heb opgericht, zodat ik andere mensen dezelfde weg terug kon bieden die ik zelf bij toeval had gevonden.
Wat we samen met de gemeente Hoorn aan het opzetten zijn
Vorige maand zijn we samen met de gemeente Hoorn een proefproject gestart waarbij we gratis tuinterapie aanbieden aan mensen met stress. Er waren twaalf plaatsen beschikbaar. Die waren vrijwel meteen volgeboekt.
Wat er tijdens die sessies gebeurt, is ontzettend ontroerend. Mensen komen angstig en gesloten binnen, en week na week stellen ze zich open en bouwen ze een diepe band op met zichzelf en met elkaar. Ze slapen beter. Ze voelen zich stabieler in hun eigen lichaam. Ze leren zich te laten leiden door de natuur. Sommigen hebben gezegd dat het de eerste keer sinds lange tijd is dat ze zich weer zichzelf voelen.
Vanaf september komen er nog twaalf vrije plaatsen bij.
We verzamelen en meten de resultaten van dit project in samenwerking met de VU Amsterdam, zodat we hier in Nederland een degelijke wetenschappelijke onderbouwing kunnen opbouwen. Het doel reikt verder dan één proefproject. Als we met solide Nederlandse gegevens kunnen aantonen dat tuinterapie een zinvolle bijdrage levert aan het herstel, is er een reële kans dat dit uiteindelijk door zorgverzekeraars wordt vergoed.
Want op dit moment vallen te veel mensen in een pijnlijke kloof. Als mensen het zelf niet kunnen betalen, hun werkgever de kosten niet vergoedt en de verzekering dit soort zorg nog niet dekt, dan is deze behandeling buiten dit gratis proefproject om niet voor iedereen toegankelijk.
Ik ben ervan overtuigd dat natuurgerichte therapieën een belangrijke rol kunnen spelen bij het verlichten van de druk op de GGZ, en een zinvolle optie kunnen zijn voor mensen die geen psycholoog zoeken of nodig hebben. Maar een overtuiging moet wel op bewijs berusten. Daarom zijn er in heel Nederland meer onderzoeken zoals dit nodig, en daarom ben ik dankbaar dat ik dit onderzoek mag opzetten.
Als dit je aanspreekt, of je nu nieuwsgierig bent naar tuinterapie voor jezelf of voor je collega’s, dan hoor ik graag van je.
Download hier het gratis e-boek: ‘Tien eenvoudige activiteiten in de natuur om je welzijn een boost te geven’.
Met aarde onder mijn nagels en dankbaarheid in mijn hart,
Kim
